حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 26 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 61 و 316 . آذرى قمى ، احمد ، تحقيق الاصول المفيدة فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 40 . مطهرى ، مرتضى ، آشنايى با علوم اسلامى ، ج 3 ، ص 57 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 16 . تكليف ضمنى ر . ك : احكام ضمنى . تكليف طريقى ر . ك : احكام طريقى . تكليف طلبى تكليف دلالت‌كننده بر درخواست انجام متعلق آن تكليف طلبى ، كه مقابل تكليف زجرى مىباشد ، تكليفى است كه در آن ، مولا انجام دادن فعلى را از مكلف درخواست مىنمايد ، مانند : امر به نماز ، روزه و اعتكاف . نكته : تكليف طلبى هم واجبات و هم مستحبات را شامل مىشود . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 316 . تكليف ظاهرى ر . ك : احكام ظاهرى . تكليف عقلايى تكليف صادرشده از سوى عقلا تكليف عقلايى ، به معناى مسئوليت و الزام ناشى از احكام و قوانينى است كه از سوى عقلا براى حفظ حقوق افراد و رعايت نظم اجتماعى وضع شده است . اين الزام و پايبندى متوجه كسانى است كه اين قوانين عقلايى براى آنها وضع شده است ، مانند الزام همه شهروندان به رعايت حقوق شهروندى . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 5 ، ص 24 . تكليف عقلى تكليف ناشى از ادراك عقل نسبت به حسن يا قبح چيزى تكليف عقلى ، مقابل تكليف شرعى و عقلايى بوده و عبارت است از تكليفى كه برخاسته از ادراك عقل به بايسته بودن و نبايسته بودن كارى است ؛ بنابراين ، تكليف عقلى همان ادراك عقلى است ، زيرا عقل امر و نهى ندارد ، و اين ادراك زمينه‌ساز انجام يا ترك كارى در خارج مىگردد . نكته : در مواردى كه عقل ملاك‌هاى شرع را به‌طور قطعى درك مىكند ، مىتواند به كمك آن به حكم شرعى پى ببرد ؛ قاعده « كل ما حكم به العقل حكم به الشرع » اشاره به همين نكته دارد . اما در مواردى كه عقل به ملاك‌هاى شرع ظن دارد ، چنين كشفى وجود ندارد . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 215 . مطهرى ، مرتضى ، آشنايى با علوم اسلامى ، ج 3 ، ص 50 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 409 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 184 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص ( 247 - 246 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 83 . تكليف عينى تكليف متوجه هريك از مكلّفان به صورت مستقل تكليف عينى كه مقابل تكليف كفائى است ، به تكليفى گفته مىشود كه شارع انجام يا ترك متعلق آن را از همه مكلفان خواسته است ، به‌گونه‌اى كه با ترك يا انجام عده‌اى ، تكليف از ديگران برداشته نمىشود . به بيان ديگر ، تكليف عينى ، تكليفى است كه از سوى شارع به عهده يكايك مكلفان گذاشته مىشود ، مانند : امر به نماز و يا نهى از شرب خمر . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 275 . مطهرى ، مرتضى ، آشنايى با علوم اسلامى ، ج 3 ، ص 72 . تكليف غيرى ر . ك : احكام غيرى . تكليف فعلى ر . ك : احكام فعلى . تكليف كفائى تكليف باقى بر همه مكلفان مشروط به عدم انجام توسط يكى از آنها تكليف كفائى ، مقابل تكليف عينى بوده و به تكليفى گفته مىشود كه از سوى شارع برعهده تك‌تك مكلفان گذاشته مىشود ، اما به‌گونه‌اى كه هرگاه عده‌اى از مكلفان به آن اقدام كنند ، تكليف از ديگران برداشته مىشود . براى مثال ، اگر كسى در حال غرق شدن باشد ، بر همه افرادى كه شاهد اين صحنه هستند و قدرت دارند واجب است براى نجات او اقدام كنند ، ولى اگر يك نفر به اين كار اقدام نمود ، تكليف از ديگران ساقط مىگردد . و در صورتى كه هيچ‌كدام نسبت به نجات وى اقدام نكنند همگى مسئوليت شرعى داشته و مورد بازخواست الهى قرار مىگيرند . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، 2 ، ص 236 . مطهرى ، مرتضى ، آشنايى با علوم اسلامى ، ج 3 ، ص 72 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 275 . سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 4 ، ص 532 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 228 .